Czarne łopaty ratują ptaki

Turbiny wiatrowe pomagają ograniczać emisję gazów cieplarnianych, ale mogą stanowić poważne zagrożenie dla ptaków. Naukowcy znaleźli jednak stosunkowo proste rozwiązanie tego problemu.

Pomalowanie jednej łopaty turbiny na czarno może znacząco ograniczyć liczbę śmiertelnych zderzeń.

Jedna czarna łopata robi różnicę

Podczas obracania się turbiny jej jasne łopaty mogą tworzyć efekt rozmycia ruchu. Przez to ptakom trudniej dostrzec przeszkodę i odpowiednio wcześnie zmienić tor lotu. Zastosowanie kontrastowego koloru ma sprawić, że wirujące elementy będą lepiej widoczne.

Skuteczność tej metody sprawdzono na farmie wiatrowej El Ruedo w hiszpańskiej prowincji Kadyks. W latach 2020–2021 jedną z trzech łopat pomalowano na czarno w czterech turbinach. Pozostałe 16 urządzeń, których łopaty zachowały biały kolor, służyło jako grupa kontrolna.

Badanie trwało 12 lat

Naukowcy analizowali dane dotyczące śmiertelności ptaków zebrane w latach 2012–2024. Każdego dnia sprawdzali teren pod wszystkimi 20 turbinami, rejestrując znalezione martwe ptaki. Dzięki temu mogli porównać sytuację przed pomalowaniem łopat i po wprowadzeniu zmiany.

Wyniki wykazały, że roczna śmiertelność ptaków przy turbinach z czarną łopatą spadła o około 74 proc. w porównaniu z niepomalowanymi urządzeniami.

Największe korzyści odnotowano w przypadku ptaków śpiewających oraz dużych ptaków wodnych. Efekt był natomiast słabszy wśród ptaków drapieżnych, co pokazuje, że skuteczność rozwiązania może zależeć od gatunku.

Nie wszystkie badania dały taki sam wynik

Hiszpańskie wyniki wpisują się w rezultaty wcześniejszych eksperymentów. W Norwegii pomalowanie jednej łopaty na czarno wiązało się ze spadkiem śmiertelności ptaków o ponad 70 proc. Z kolei w Republice Południowej Afryki po zastosowaniu czerwonego koloru odnotowano spadek o 83 proc.

Nie wszystkie próby zakończyły się jednak podobnie. Badanie przeprowadzone w Holandii nie wykazało istotnego statystycznie zmniejszenia liczby śmiertelnych zderzeń. Oznacza to, że rozwiązanie wymaga dalszych testów w różnych warunkach i na obszarach zamieszkanych przez odmienne gatunki.

Wdrożenie wciąż stanowi wyzwanie

Pomalowanie łopat działających już turbin jest trudniejsze i droższe niż zastosowanie odpowiedniego koloru na etapie produkcji. Producenci mają również obawy dotyczące między innymi nagrzewania się czarnych powierzchni oraz wpływu dodatkowej farby na masę łopat.

Mimo tych przeszkód badacze uważają, że warto rozwijać tę metodę i sprawdzać ją w kolejnych lokalizacjach. Dalsze obserwacje pozwolą ustalić, w jakich warunkach przynosi największe korzyści i jak można ją wdrażać na większą skalę.

Energia wiatrowa pozostaje ważnym elementem transformacji energetycznej. Odpowiednie rozwiązania techniczne mogą pomóc ograniczyć jej negatywny wpływ na przyrodę i lepiej chronić ptaki.