Nestanak risa

Jedna od najređih i najtajanstvenijih evropskih divljih mačaka nalazi se pred potpunim nestankom sa prostora Mađarske.

Najnoviji rezultati međunarodnog istraživanja pokazali su alarmantan pad populacije evroazijskog risa, a stručnjaci upozoravaju da je za njegov opstanak neophodna hitna reakcija.

Alarmantni rezultati istraživanja

Evroazijski ris, najveća divlja mačka u Evropi, gotovo je nestao sa područja severnog mađarskog gorja koje se nekada smatralo njegovim prirodnim staništem.

Veliko istraživanje populacije velikih predatora u Karpatima pokazalo je da na mađarskoj strani granice više nema potvrđenog prisustva ove vrste, dok su na slovačkoj strani registrovana samo dva odrasla primerka.

Rezultati su deo projekta LECA, koji se sprovodi od 2023. do 2026. godine uz podršku Evropske unije. Stručnjaci upozoravaju da je nekada brojna populacija risova u oblasti Slovačkog krša sada na samoj ivici opstanka.

Bez brzih i ciljano usmerenih mera zaštite postoji realna opasnost da ris potpuno nestane iz pograničnog područja između Slovačke i Mađarske.

Kamere nisu pronašle tragove

Opsežan monitoring na terenu

Istraživanje su sproveli WWF Slovačka i WWF Mađarska zajedno sa stručnjacima nacionalnih parkova. Tokom monitoringa korišćene su kamere zamke, terenska posmatranja i genetske analize uzoraka pronađenih u prirodi kako bi se utvrdilo prisustvo risova.

Na području između Bika i Agtelaka, gde su postavljene više od stotinu kamera, zabeleženi su vukovi, a povremeno i medvedi. Međutim, nije pronađen nijedan direktan ili indirektan dokaz koji bi ukazivao na prisustvo risova.

Poslednji tragovi u Boržonju

Jedini mogući znak opstanka vrste u Mađarskoj dolazi iz planinskog područja Boržonj. Tamo je 2025. godine poslednji put primećen ris za kojeg se pretpostavlja da je veoma star mužjak. Njegovi tragovi i dalje se povremeno pojavljuju na snimcima kamera, ali osim njega nema pouzdanih podataka o drugim jedinkama.

U Nacionalnom parku Bik prisustvo risa nije potvrđeno još od 2019. godine, dok u Nacionalnom parku Agtalek nije registrovan od 2017. godine. Ovi podaci jasno pokazuju koliko je populacija opala tokom poslednjih godina.

Zašto ris nestaje?

Više faktora ugrožava opstanak vrste

Prema stručnjacima, razlozi za nestanak risova su složeni. Kao jedan od mogućih uzroka navodi se širenje populacije zlatnog šakala, ali i drugi problemi poput krivolova i fragmentacije staništa.

Lako je ris zakonom zaštićena vrsta, slučajevi ilegalnog lova i dalje se beleže u pojedinim evropskim zemljama. Pored toga, razvoj infrastrukture često prekida prirodne koridore kojima se životinje kreću, što dovodi do izolacije malih populacija i smanjenja genetske raznovrsnosti.

Da li postoji nada za povratak?

Stručnjaci smatraju da su dodatna istraživanja i intenzivnija međunarodna saradnja ključni za razumevanje uzroka opadanja populacije. Samo uz koordinisane aktivnosti zaštite prirode moguće je stvoriti uslove da se evroazijski ris jednog dana vrati na svoja nekadašnja staništa u Mađarskoj.

>Bez hitnih mera zaštite, jedna od najimpresivnijih evropskih divljih životinja mogla bi zauvek nestati iz ovog dela kontinenta.