Bizonların Hikâyesi

Romanya’nın Țarcu Dağları’ndaki Armeniș Bizon Ziyaretçi Merkezi, Avrupa’nın en büyük holografik gösterimlerinden birine ev sahipliği yaparak bilimsel verileri ziyaretçiler için etkileyici bir deneyime dönüştürüyor.

Sanat ve teknolojinin kesişiminde tasarlanan üç farklı interaktif kurulum, bizonların davranışlarını ve ekosistem üzerindeki etkilerini anlatıyor.

Bu sistemleri besleyen bilimsel veriler ise Romanya’dan ve dünyanın farklı ülkelerinden gelen araştırmacı stajyerler tarafından doğadan toplanıyor.

Araştırmacılar, yakınlardaki Feneș köyünde bulunan ve ağustos ayında açılan Araştırma İstasyonu’nda yaşayarak çalışmalarını sürdürüyor. Burada elde edilen veriler, ziyaretçi merkezindeki dijital deneyimlere aktarılıyor.

Bilim, doğa koruma ve teknoloji bir araya geliyor

Armeniș Bizon Ziyaretçi Merkezi ile Araştırma İstasyonu, Avrupa Birliği’ne yönelik İsviçre Katkısı kapsamında desteklenen “Yaban Hayatı İçin Bizon Tepesi İnovasyon Laboratuvarı” projesiyle hayata geçirildi. 2016 sonbaharından itibaren Araştırma İstasyonu’nda toplanan veriler çevrim içi bir platforma aktarılacak. Böylece dünyanın farklı bölgelerindeki insanlar, Güney Karpatlar’daki yeniden yabanlaştırma alanında yaşayan bizonların hareketlerini ve doğaya etkilerini takip edebilecek. Bu teknoloji sayesinde Armeniș Bizon Ziyaretçi Merkezi, Avrupa’nın en yenilikçi turizm merkezleri arasında kendine yer edinmeyi hedefliyor.

Bizonların ekosisteme katkısı interaktif olarak gösteriliyor

Doğa koruma kuruluşları Rewilding Europe, WWF, Armeniș Bizon Tepesi Derneği (AMZA) ve Modulab stüdyosu, Avrupa bizonunun Karpat Dağları’na geri kazandırılması için ortak çalışmalar yürütüyor. Bu çalışmalar arasında Avrupa Komisyonu tarafından LIFE Programı kapsamında finanse edilen “LIFE-Bison: Romanya’daki Avrupa Bizonu Popülasyonlarının Kurtarılması İçin Acil Eylemler” projesi de bulunuyor. Kuruluşlar, bizonların bölgeye geri dönmesinin yalnızca ekosisteme değil, yerel halka da fayda sağlamasını amaçlıyor. Bu kapsamda doğa turizmi, araştırma faaliyetleri ve sürdürülebilir yerel ekonomi destekleniyor.

Ziyaretçi merkezindeki üç farklı dijital kurulum, bilimsel verileri anlaşılır ve eğlenceli deneyimlere dönüştürüyor. Bunlardan biri olan holografik gösterim, ziyaretçilere bizonların yaşamını üç boyutlu şekilde anlatıyor. Diğer interaktif oyun ise besin zincirlerini konu alıyor ve bizonların bitkiler, böcekler, kuşlar ve amfibilerle olan ilişkisini gösteriyor. Bu sayede ziyaretçiler, bizonların doğaya dönüşünün biyolojik çeşitlilik üzerindeki olumlu etkilerini ve oluşturdukları doğal “besin zinciri etkilerini” daha iyi anlayabiliyor.

Doğayı insanlara yaklaştıran yeni nesil merkez

WWF Romanya Proje Müdürü Oana Mondoc, merkezin amacının bilimi yeni teknolojiler aracılığıyla insanlara ulaştırmak olduğunu belirtiyor. Mondoc, kırsal bölgelerin modern dünyanın etkileri nedeniyle genç nesillerden uzaklaştığını, bu projeyle şehirde yaşayan insanların da doğayla bağ kurabileceği yeni bir ortam oluşturmayı hedeflediklerini ifade ediyor. Merkez, yalnızca teknolojik deneyimleriyle değil, yerel kültüre verdiği önemle de dikkat çekiyor. Romanya’nın farklı bölgelerinden yaklaşık 50 gönüllü, yerel öğrenciler ve çağdaş tasarımcıların katkılarıyla merkez tamamen yenilendi. Țarcu Dağları’nın doğal özelliklerini yansıtan yeşil bir teras oluşturuldu ve dış duvarlar bölgedeki canlı türlerini gösteren renkli resimlerle süslendi. İç mekânda ise geleneksel yöntemlerle yerel marangoz atölyelerinde üretilen mobilyalar kullanıldı. Ziyaretçiler ayrıca yerel lezzetleri ve el yapımı ürünleri satın alabiliyor. Bu ürünlerde, LIFE-Bison projesi kapsamında geliştirilen özel “bizon dostu” etiketi kullanılıyor. Bu uygulama, bölge ekonomisini desteklemeyi amaçlayan uzun vadeli bir pazarlama çalışmasının parçasıdır.

Genç araştırmacılar için doğayla iç içe çalışma alanı

Feneș köyündeki Araştırma İstasyonu, dünyanın farklı ülkelerinden gelen genç araştırmacılara vahşi yaşam üzerine çalışma fırsatı sunuyor. Burada görev yapan öğrenciler, bizonların yerel ekosistem üzerindeki etkilerini izleyerek topladıkları bilgileri ziyaretçi merkezindeki sistemlere aktarıyor. Bu veriler aynı zamanda Rewilding Europe ve WWF tarafından yürütülen doğa koruma çalışmalarına yön veriyor. İngiltere’deki Southampton Üniversitesi Çevre Bilimleri öğrencisi Angus Franz, projenin doğa koruma alanındaki en ileri çalışmalardan biri olduğunu belirterek bölgede altı haftadır araştırma yaptığını ve bizonların yayılımını inceleyen bir modelleme çalışması hazırladığını söylüyor. Araştırma İstasyonu, 2016 yılının ilk döneminde ülkenin farklı bölgelerinden gelen gönüllüler ve yerel halkın desteğiyle tasarlandı. Daha önce kültür merkezi olarak kullanılan alan, yerel yönetimin desteğiyle araştırmacılar için yeniden düzenlendi. Yapıda geri dönüştürülmüş ve doğal malzemeler kullanılırken, konaklama ve çalışma alanları da oluşturuldu.

Bizonların dönüşü bölgeye yeni bir gelecek sunuyor

Rewilding Europe ve WWF uzmanları, gelecek nesil araştırmacılarla birlikte çalışarak doğal süreçlerin korunmasına ve bizon popülasyonlarının artırılmasına devam etmeyi planlıyor. Yakınlardaki Poiana Ruscă Dağları’nda yeni bir bizon yeniden yerleştirme alanı oluşturulması ve Romanya genelinde ulusal bir yeniden yerleştirme programının geliştirilmesi hedefleniyor. Bizonların 200 yıldan uzun süre önce kaybolduğu bu bölgede yürütülen çalışmalar, Avrupa’nın en büyük bizon geri dönüş projelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Doğa dostu işletmelerin desteklenmesi, araştırma altyapısının geliştirilmesi ve bilim insanlarıyla halk arasındaki bağın güçlendirilmesi sayesinde bölgeye gelen ziyaretçi sayısının artması bekleniyor. Bu gelişmelerin, yalnızca bizonların geleceği için değil, Güney Karpatlar’daki yerel toplulukların ekonomik kalkınması için de önemli katkılar sağlaması amaçlanıyor.