Svet bizona

Hologrami objašnjavaju ponašanje bizona i njihov uticaj na prirodu u Rumuniji

Centar za posetioce bizona u mestu Armeniš, u planinama Țarcu u Rumuniji, sada predstavlja naučne podatke o bizonima na zabavan i interaktivan način.

U njemu se nalazi najveća hologramska projekcija u Evropi, uz još dve instalacije nastale na spoju umetnosti i tehnologije.

Podaci koji pokreću ove instalacije neprekidno se prikupljaju na terenu zahvaljujući pripravnicima iz Rumunije i drugih zemalja koji proučavaju različite oblasti prirodnih nauka. Oni žive i rade u obližnjem selu Feneš, u Istraživačkoj stanici koja je otvorena ovog avgusta.

Centar za posetioce bizona i Istraživačka stanica, otvoreni ovog avgusta, izgrađeni su uz finansijsku podršku Švajcarskog doprinosa proširenoj Evropskoj uniji, u okviru projekta „Bison Hillock Innovation Lab for Wildlife“.

Od jeseni 2016. godine podaci prikupljeni u Istraživačkoj stanici biće dostupni i putem onlajn platforme koja nauku pretvara u živu priču. Ljudi širom sveta moći će da prate kretanje bizona i njihov uticaj na područje obnove prirode u Južnim Karpatima. Zahvaljujući ovoj tehnologiji, Centar za posetioce bizona u Armenišu svrstava se među najinovativnije turističke centre u Evropi.

Organizacije Rewilding Europe, WWF, Udruženje Bison Hillock Armeniș (AMZA) i studio Modulab zajednički unapređuju zaštitu prirode kroz različite interdisciplinarne projekte, uključujući projekat „LIFE-Bison: hitne mere za oporavak populacije evropskog bizona u Rumuniji“, koji finansira Evropska komisija kroz program LIFE.

Ovom saradnjom organizacije ostvaruju sinergiju i efikasnije rade na zajedničkom cilju – vraćanju evropskog bizona u ovaj deo Karpata.

Time se doprinosi očuvanju ekosistema, ali i razvoju lokalne zajednice kroz ekonomiju zasnovanu na prirodi, gde turisti, istraživači i građani Evrope mogu da proučavaju i uživaju u ovim veličanstvenim životinjama.

Tri instalacije koje su razvili Modulab i WWF obrađuju sveže naučne podatke i pretvaraju ih u interaktivne sadržaje. Cilj je da posetiocima pruže kvalitetnu kombinaciju zabave i edukacije, kao i da im približe značaj biodiverziteta i zaštite prirode. Umetnost, tehnologija i nauka zajedno približavaju priču o bizonima ljudima pomoću inovativnih tehnika i alata.

Pored holografske projekcije, razvijena je i interaktivna igra o lancima ishrane koja pomaže posetiocima da bolje razumeju odnos između bizona, vegetacije, biljaka, insekata, ptica i vodozemaca. Na taj način centar prikazuje pozitivan uticaj ponovnog naseljavanja bizona na biodiverzitet i „kaskade ishrane“ koje njihovo prisustvo ponovo pokreće.

— „Sanjali smo da napravimo centar za posetioce kakav u Rumuniji još nije postojao. Naš cilj je da pomoću novih tehnologija približimo nauku ljudima, jer su ruralna područja gotovo zaboravljena od strane mlađih generacija koje privlače savremeni sadržaji.

Saradnjom sa lokalnim stanovništvom stvaramo privlačno okruženje u kojem i ljudi iz gradova mogu da se osećaju kao kod kuće u prirodi“, kaže Oana Mondoc, menadžerka projekta u organizaciji WWF Rumunija.

Lokalni specijaliteti i ručno izrađeni proizvodi sa posebnom oznakom „prijatelj bizona“, razvijenom u okviru projekta LIFE-Bison.

Doru Oprisan

Uz pomoć 50 volontera iz cele Rumunije, lokalnih školaraca i savremenih dizajnera, centar je u potpunosti obnovljen. Danas poseduje zelenu terasu sa pejzažnim elementima karakterističnim za planine Țarcu, kao i veliki mural na spoljnim zidovima koji prikazuje lokalne biljne i životinjske vrste.

Unutrašnjost je preuređena novim nameštajem izrađenim tradicionalnim tehnikama u lokalnoj stolarskoj radionici, a posetioci mogu kupiti lokalne specijalitete i rukotvorine. Svi proizvodi nose posebnu oznaku bizona razvijenu u okviru projekta LIFE-Bison, kao deo dugoročne marketinške strategije usmerene na jačanje lokalne privrede.

Istraživačka stanica u kojoj se okupljaju mladi istraživači iz celog sveta

Mladi istraživači iz različitih zemalja sada imaju na raspolaganju Istraživačku stanicu u selu Feneš, gde mogu unaprediti svoje profesionalno usavršavanje i proširiti znanje o divljim životinjama praćenjem i procenom uticaja bizona na lokalni ekosistem.

Podaci koje prikupljaju koriste se za rad interaktivnih instalacija u Centru za posetioce u Armenišu i predstavljaju važnu osnovu za aktivnosti očuvanja prirode koje sprovode Rewilding Europe i WWF, u saradnji sa udruženjem AMZA i lokalnim vlastima.

„Studiram nauke o životnoj sredini i veoma sam uzbuđen što sam deo ovog projekta koji predstavlja sam vrh savremene zaštite prirode. Već šest nedelja istražujem staze kako bih pomogao razvoju turizma zasnovanog na prirodi i bolje upoznao ovo područje. Kada se u septembru vratim na univerzitet, radiću istraživački projekat o širenju populacije bizona koristeći softver za modelovanje.“

Istraživačka stanica projektovana je tokom prve polovine 2016. godine uz pomoć volontera iz cele zemlje i članova lokalne zajednice. Nalazi se u zgradi nekadašnjeg doma kulture, koju su na korišćenje ustupile lokalne vlasti.

Enterijer i nameštaj izrađeni su od recikliranih i prirodnih materijala, a stanica raspolaže prostorijama za smeštaj i učenje.

Stručnjaci organizacija Rewilding Europe i WWF nastaviće da rade zajedno sa budućim generacijama stručnjaka kako bi podržali prirodne procese i nastavili vraćanje bizona u prirodu.

Druga lokacija za ponovno naseljavanje bizona biće uspostavljena u obližnjim planinama Poiana Ruscă, kod mesta Densuș u okrugu Hunedoara, a u saradnji sa Parkom prirode Vânători Neamț i stručnjacima sa partnerskih rumunskih univerziteta biće razvijen nacionalni program ponovnog naseljavanja.

Razvoj preduzeća koja posluju u skladu sa prirodom povezan je sa najvećim projektom ponovnog naseljavanja bizona u Evropi, na području sa kojeg je ova vrsta nestala pre više od 200 godina.

Izgradnjom bolje infrastrukture za obnovu prirode, istraživanje divljih životinja i povezivanje naučnika sa lokalnim stanovništvom očekuje se značajan porast broja posetilaca, što će doneti direktnu korist lokalnoj zajednici.