Ogrody Kioto chronią płazy

Urbanizacja stopniowo ogranicza naturalne siedliska płazów, które niegdyś mogły swobodnie przemieszczać się po terenach zajmowanych dziś przez zabudowę. Jednak niewielkie zbiorniki wodne zarządzane przez ludzi nadal pozostają częścią miejskiego krajobrazu.

Takie miejsca znajdują się między innymi w ogrodach japońskich świątyń, sanktuariów i szkół.

Mogą one pełnić funkcję niewielkich oaz dla zwierząt potrzebujących wilgotnego środowiska.

Stawy i strumienie w ogrodach świątyń oraz sanktuariów w Kioto są utrzymywane jako elementy krajobrazu kulturowego. Ich znaczenie jako siedlisk miejskich płazów nie zostało jednak dotąd dokładnie zbadane.

Z tego powodu zespół badawczy kierowany przez Kyoto University postanowił sprawdzić, jakie warunki zapewniają te ogrody. Naukowcy zwrócili uwagę na ich potencjał jako biokulturowych krajobrazów wodnych, w których kultura i różnorodność biologiczna mogą współistnieć.

Naukowcy zbadali 80 zbiorników

Badacze wykorzystali zarówno obserwacje bezpośrednie, jak i analizy DNA. Było to konieczne, ponieważ niektóre gatunki trudno zauważyć, a inne są trudne do wykrycia w określonych porach roku.

Naukowcy przeprowadzili obserwacje w 80 zbiornikach wodnych znajdujących się na terenie 31 świątyń, sanktuariów i powiązanych z nimi obiektów w dzielnicy Higashiyama w Kioto.

Podczas obserwacji identyfikowano dorosłe osobniki, jaja i larwy. Dodatkowo przeprowadzono nasłuchy, które pozwoliły rozpoznawać gatunki na podstawie wydawanych przez nie odgłosów.

Zespół wykonał również analizy środowiskowego DNA w 43 spośród badanych zbiorników.

Naukowcy rejestrowali także rodzaj zbiornika, źródło i przepływ wody, odległość od lasu, strukturę strefy przybrzeżnej oraz obecność lub brak karpi.

Dzięki temu mogli przeanalizować zależność między występowaniem poszczególnych gatunków a warunkami środowiskowymi.

Osiem gatunków płazów

Ostatecznie naukowcy zidentyfikowali siedem gatunków żab – sześć rodzimych i jeden nierodzimy – oraz jeden gatunek traszki zamieszkujących ogrody Kioto.

Okazało się również, że poszczególne gatunki różniły się pod względem zależności od warunków środowiskowych.

Połączenie kilku metod badawczych przyniosło dodatkowe informacje. Analiza środowiskowego DNA pozwoliła zidentyfikować gatunek Rana tagoi, którego nie udało się wykryć wyłącznie na podstawie bezpośrednich obserwacji.

„Nie spodziewaliśmy się aż tylu”

„Zaobserwowaliśmy płazy w znacznie większej liczbie zbiorników wodnych, niż się spodziewaliśmy. Uświadomiło nam to, jak bogate w dziką przyrodę są lokalne obszary nad wodą, w tym te znajdujące się wokół świątyń i sanktuariów” – powiedziała pierwsza autorka badania Kae Okoshi.

Wyniki pokazują, że elementy krajobrazu wodnego związane z kulturą mogą mieć znaczenie nie tylko estetyczne czy historyczne.

Ogrody świątyń i sanktuariów można postrzegać również jako miejsca, które zapewniają siedliska dla różnorodności biologicznej.

Zdaniem badaczy odkrycia mogą wpłynąć na sposób zarządzania stawami znajdującymi się przy szkołach i w parkach, a także na ocenę miejsc, które mają sprzyjać współistnieniu ludzi z naturą.

Kultura i bioróżnorodność

Naukowcy chcą teraz rozszerzyć badania i zaangażować osoby odpowiedzialne za posiadanie oraz utrzymanie ogrodów.

Celem jest wspólne opracowanie sposobów zarządzania terenami nad wodą, które jednocześnie uwzględniałyby ochronę dziedzictwa kulturowego i różnorodności biologicznej.

„Chcemy rozszerzyć nasze prace o osoby, które posiadają i zarządzają ogrodami, aby wspólnie opracowywać podejścia do zarządzania terenami nad wodą, uwzględniające zarówno dziedzictwo kulturowe, jak i różnorodność biologiczną” – powiedziała Okoshi.

Badanie Kae Okoshi i współautorów, zatytułowane „Anurans in culturally managed temple and shrine waterscapes in Kyoto: integrated visual, acoustic, and environmental DNA surveys”, zostało opublikowane w czasopiśmie Urban Ecosystems w 2026 roku. DOI: 10.1007/s11252-026-02090-5.