Kichkina panda, ulkan sir!

Xayrli kun, do‘stlar! Yangi tug‘ilgan katta panda odatda bor-yo‘g‘i 85–142 gramm atrofida vaznga ega bo‘ladi. Bu, vazni yuzlab funtga yetishi mumkin bo‘lgan onasiga nisbatan juda kichik ko‘rsatkichdir.

Hajmdagi bu ulkan farq ulkan pandalarning ko‘payishi va dastlabki rivojlanish xususiyatlari bilan bog‘liq. Bolaning jismoniy o‘sishi asosan tug‘ilgandan keyin yuz beradi; bu esa unga keyinchalik ulkan hayvonga aylanish imkonini beradi.

Tug‘ilish paytidagi ulkan farq

Yangi tug‘ilgan katta pandalar onasining hajmiga nisbatan eng kichik sutemizuvchi bolalaridan biri hisoblanadi. Panda bolasi onasi vaznining taxminan 1/900 qismini tashkil qilishi mumkin; tug‘ilishdagi vazn esa odatda 85 dan 142 grammgacha bo‘ladi. U ko‘zlari yumilgan, pushti rangli va deyarli tuksiz holda dunyoga keladi. Shuningdek, u ojiz bo‘lib, issiqlik, ozuqa, harakatlanish va dastlabki parvarish masalasida butunlay onasiga bog‘liq bo‘ladi.

Bu kichik boshlang‘ich o‘lcham ayniqsa e’tiborga molik, chunki voyaga yetgan katta panda uzunligi bo‘yicha taxminan 1,5–1,8 metrga yetishi mumkin. Urg‘ochi pandalarning vazni taxminan 70–100 kilogrammni, erkaklariniki esa 86–125 kilogrammni tashkil etadi.

Homiladorlikning o‘ziga xos xususiyati

Pandalarda homiladorlik davri 90 kundan 180 kungacha davom etishi mumkin, o‘rtacha muddat esa taxminan 135 kunni tashkil etadi. Muddatdagi bunday katta farq embrion butun davr mobaynida uzluksiz rivojlanib boradi, deganini anglatmaydi. Urug‘lanishdan so‘ng, tuxum hujayra bachadon devoriga o‘rnashib olishidan oldin ma’lum muddat urg‘ochi hayvonning reproduktiv yo‘llarida erkin holatda qoladi.

Rivojlanish jarayoni implantatsiyadan (bachadon devoriga o‘rnashishdan) boshlab tug‘ruqqacha davom etadi. Implantatsiyadan keyingi haqiqiy homila rivojlanishi davri umumiy homiladorlik muddatiga qaraganda ancha qisqa deb hisoblanadi. Ko‘payishning bunday xususiyati yangi tug‘ilgan panda bolasining jismonan nega bunchalik rivojlanmagan holda dunyoga kelishini tushuntirishga yordam beradi. Uning jismoniy rivojlanishining katta qismi tug‘ruqqacha emas, balki tug‘ilgandan keyin amalga oshadi.

Tug‘ilgandan so‘ng bola tez o‘zgaradi

Dastlabki haftalar rivojlanishning muhim bosqichi hisoblanadi. Yangi tug‘ilgan bolalar ko‘ra olmaydilar, chunki ularning ko‘zlari taxminan 6–8 haftalik bo‘lguniga qadar yumoq holda qoladi. Shuningdek, ular dastlabki bosqichda mustaqil harakatlana olmaydilar va taxminan 3 oylik bo‘lgunlaricha harakatchanlikka erishmaydilar. Oziqlanish — erta rivojlanishning yana bir muhim jihati. Bola ona sutini 8–9 oy davomida emishi mumkin. U taxminan 1 yoshga to‘lganda sutdan ajraladi, garchi onadan butunlay ajralib chiqish jarayoni ancha kechroq sodir bo‘lsa-da.

O‘sish jarayoni sanoqli oylar ichida juda sezilarli bo‘lishi mumkin. Smitson milliy hayvonot bog‘ida kuzatilgan ulkan panda bolasi 3 haftaligida taxminan 634,8 gramm, 1 oyligida 952 gramm, 2 oyligida 2,95 kilogramm, 3 oyligida 4,72 kilogramm va 4 oyligida 6,58 kilogramm vaznga ega bo‘lgan.

Ona pandaning mas'uliyatli roli

Yangi tug‘ilgan panda bolasining kichikligi shuni anglatadiki, ona bola ko‘ra olmaydigan, erkin harakatlana olmaydigan yoki mustaqil ravishda ozuqa topa olmaydigan davrda unga alohida e’tibor va g‘amxo‘rlik ko‘rsatishi kerak bo‘ladi. Onalar bolalarini ko‘chirish uchun og‘zida ko‘tarib yuradilar, shuningdek, hayotining dastlabki haftalarida siydik va najrat ajratish jarayonini rag‘batlantirish maqsadida ularni yalaydilar.

Urg‘ochi pandalar egizak tug‘ishi mumkin, ammo odatda ulardan faqat bittasi omon qoladi. Bu holat, ayniqsa, birdan ortiq bola tug‘ilganda, onaning dastlabki davrdagi g‘amxo‘rligini o‘ta muhim ahamiyatga ega qiladi. Ona va bola uzoq vaqt davomida birga qolishlari mumkin. Mustaqil hayotga o‘tishdan oldin bolalar onalari bilan uch yilgacha birga yashashlari mumkin; bu vaqt ularga mustaqil hayot uchun zarur bo‘lgan jismoniy ko‘nikmalarni rivojlantirish imkonini beradi.

Shu sababli, yangi tug‘ilgan ulkan pandaning juda kichik o‘lchami uning ko‘payish va rivojlanish xususiyatlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Bola to‘liq rivojlangan holda tug‘ilish o‘rniga, hayotini atigi 3–5 unsiyalik (taxminan 85–140 gramm) vazn bilan boshlaydi va tug‘ilgandan so‘ng jiddiy jismoniy rivojlanish bosqichini o‘taydi. Uning o‘sishini kuzatish panda hayotining dastlabki oylarida qanchalik katta o‘zgarishlar yuz berishini yaqqol ko‘rsatib beradi.