240 Milyon Yıllık Yeni Tür

Tanzanya’da yaklaşık 240 milyon yıl önce, Triyas döneminde yaşamış yeni bir tarih öncesi hayvan türü keşfedildi.

Bristol Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibi tarafından tanımlanan tür, Dinodontosaurus isiyavamanda olarak adlandırıldı.

Keşif, dünyanın önemli fosil alanlarından birinin yaşının daha doğru belirlenmesine ve dinozorların erken evrimine ilişkin zaman çizelgesinin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlayabilir. Journal of Vertebrate Palaeontology dergisinde 16 Eylül’de yayımlanan araştırmaya göre, Tanzanya’da bulunan ve dinozorların en eski olası fosilleri arasında gösterilen bazı kalıntılar daha önce düşünülenden daha genç olabilir.

60 yıldan fazla önce, 1963 yılında düzenlenen bir İngiliz keşif gezisi sırasında, günümüzde Tanzanya sınırları içinde kalan bölgede çok sayıda sinapsid fosili bulundu. Dinozorlardan önce gelişen memeli soyundan omurgalıları kapsayan bu grup, Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde koruma altına alındı. Ancak fosillerin yalnızca bir bölümü incelendi. Bu nedenle bazı örneklerin hangi türlere ait olduğu ve yaklaşık 240 milyon yıl önceki ekosistemler hakkında neler anlatabileceği uzun süre belirsiz kaldı.

Araştırmacılar, daha önce tanımlanmamış ilişkili iskeletlerden birini ve daha yakın zamanda bulunan parçalı bir kafatasını inceledi. Otçul sinapsidlerden dicynodont grubuna ait bu fosillerin Dinodontosaurus cinsinden olduğu belirlendi.

Keşif araştırmacılar için de beklenmedik bir sonuç oldu.

Çünkü Dinodontosaurus daha önce yalnızca Güney Amerika’da biliniyordu.

Tanzanya'ya özgü yeni tür

Ayrıntılı anatomik incelemeler, Tanzanya’daki fosillerin daha önce bilinmeyen bir türe ait olduğunu ortaya koydu. Yeni tür, fosillerin bulunduğu Tanzanya bölgesinde yaşayan Wamanda halkının topraklarına atıfta bulunularak Dinodontosaurus isiyavamanda adıyla tanımlandı. Keşfin önemi yalnızca yeni bir türün ortaya çıkarılmasıyla sınırlı değil. Dinodontosaurus artık hem Tanzanya’da hem de Güney Amerika’da yaşamış bir canlı olarak biliniyor. Bu durum, iki kıtadaki fosil içeren kaya katmanları arasında yeni bir bağlantı kurulmasını sağlıyor ve bu katmanların aynı yaşta olduğunu gösteriyor.

Dinozorların kökeni yeniden değerlendiriliyor

Dinodontosaurus isiyavamanda fosillerinin bulunduğu Tanzanya’daki kayaçlar, dünyanın en eski olası dinozorlarını temsil ettiği düşünülen fosilleri de barındırıyor. Bu kayaçların daha önce Güney Afrika’daki Orta Triyas dönemine ait olduğu düşünülen kayaçlarla bazı fosil cinslerini paylaştığı kabul ediliyordu. Ancak Güney Amerika’dan elde edilen yeni radyometrik tarihlendirme sonuçları, bu erken dinozor fosillerini barındıran kaya dizilerinin Güney Afrika’dakilerden 10 milyon yıla kadar daha genç olabileceğini gösteriyor.

Bu bulgular, Tanzanya’daki Triyas kayaçlarının artık en eski olası dinozor fosillerini barındıran oluşumlar olarak değerlendirilemeyeceğine yönelik kanıtları güçlendiriyor. Böylece dinozorların ne zaman ve nerede ortaya çıktığına ilişkin zaman çizelgesinin yeniden ele alınması gerekiyor.

Müze koleksiyonları yeni bilgiler sunuyor

Bristol Üniversitesi Yer Bilimleri Fakültesi doktora öğrencisi ve araştırmanın başyazarı Hady George, keşfin Dinodontosaurus cinsinin Güney Amerika dışındaki ilk doğrulanmış kaydı olduğunu belirtti. George’a göre bulgu, Tanzanya ve Güney Amerika’daki fosil içeren kayaçların aynı yaşta olduğunu ortaya koyarak Tanzanya’daki en eski dinozor adaylarının muhtemelen Güney Amerika’dakilerden daha eski olmadığını gösteriyor. University of Reading’den paleontolog Nigel Larkin ise söz konusu dicynodont iskeletini 1994 yılında yüksek lisans tezi kapsamında incelediğini ve bilime yeni bir tür olduğunu düşündüğünü aktardı. Ancak fosilin bilimsel olarak yayımlanması için yaklaşık 30 yıl bekledi.

Teknolojideki gelişmeler araştırmayı da değiştirdi. Mikro BT taraması gibi teknikler sayesinde fosillerin anatomisi bugün 1990’lara kıyasla çok daha ayrıntılı biçimde incelenebiliyor. Uluslararası araştırma ekipleri arasındaki işbirliğinin kolaylaşması da bu tür çalışmaların kapsamını genişletiyor.

Fosiller yeni araştırmaların önünü açıyor

Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nden Dr. Mike Day, Tanzanya fosilinin 60 yılı aşkın süredir müzenin koleksiyonunda bulunduğunu ve kimliğinin nihayet ortaya çıkarılmasının önemli olduğunu söyledi. Day’e göre Dinodontosaurus cinsinin Güney Amerika ile Doğu Afrika’da yaşamış olduğunun ortaya çıkması, yaklaşık 240 milyon yıl önceki Dünya’ya dair yeni bir pencere açıyor. Ayrıca müze koleksiyonlarının yeniden incelenmesinin, sahada yeni fosiller bulmak kadar geçmişe ilişkin bilgileri değiştirebileceğini gösteriyor.

Araştırmacıların incelemesi gereken çok sayıda Tanzanya Dinodontosaurus fosili hâlâ bulunuyor. Özellikle iskeletin kafatası dışındaki bölümlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi planlanıyor.

Gelecek çalışmalarda bu kalıntıların anatomisi Güney Amerika’daki örneklerle karşılaştırılacak. Ayrıca Dinodontosaurus ve diğer dicynodontların biyomekaniği araştırılarak, Triyas ekosistemlerinde çok sayıda büyük otçul türünün aynı ortamda nasıl yaşayabildiği anlaşılmaya çalışılacak.