Avrupa’da Yaban Hayatı

Avrupa genelinde yapılan yeni bir araştırmaya göre, tilki gibi yaygın ve geniş alanlara yayılan omurgalı türleri, kent ve kasabalarda çevredeki doğal alanlara kıyasla daha uygun yaşam alanları buluyor olabilir.

Daha nadir görülen ve daha küçük alanlarda yaşayan türler ise farklı habitatları tercih ediyor.

Surrey Üniversitesi, Avusturya’daki Uygulamalı Sistemler Analizi Enstitüsü (IIASA) ve Doğa Tarihi Müzesi tarafından yürütülen araştırmada, Avrupa genelindeki 229 tarım arazisi ve orman omurgalı türünün habitat uygunluğu modellendi. Araştırmacılar, arazinin hangi amaçla kullanıldığının ve ne kadar yoğun işletildiğinin yaban hayatı açısından önemli olduğunu belirledi. Ancak bu etkilerin türlere göre farklılık gösterdiği görüldü.

İnsanlarla yaşamaya zaten uyum sağlamış türler arasında yer alan birçok yaygın kuş ve memelinin, arazi kullanımının yoğunlaşmasından daha fazla fayda sağladığı belirlendi. Buna karşılık, daha nadir ve belirli yaşam alanlarına ihtiyaç duyan türlerin, manzaraların ve habitatların değişmesiyle geride kalabileceği değerlendirildi.

Arazi kullanımının etkisi incelendi

Araştırmacılar, normalde iklim verilerini değerlendirmek için kullanılan tür dağılım modellerinden yararlandı. Bu yöntemle, arazi kullanımı ve arazi kullanım yoğunluğunun Avrupa genelindeki yaşam alanlarında bir türün bulunma olasılığını nasıl etkilediği test edildi. Bu ölçekteki çalışmalar genellikle iklim değişikliğinin biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerine odaklanıyor. Araştırmacılar ise arazi kullanımının etkilerini inceleyebilmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Arazi kullanım yoğunluğu genel olarak bir alanın ne kadar yoğun yönetildiğini ifade ediyor. Örneğin yüksek yoğunluklu tarım arazilerinde, düşük yoğunluklu tarım alanlarına kıyasla daha fazla makine, gübre ve pestisit kullanılıyor. Yüksek yoğunluklu ormancılıkta ise ağaçların daha kısa sürede hasat edilmesi ve daha tekdüze ağaç dikimleri öne çıkıyor. Modeller kapsamında 123 kuş, 86 memeli ve 20 sürüngen ile amfibi türü değerlendirildi.

Tarım ve orman alanlarında farklı sonuçlar

Genel olarak, arazi kullanım türünün habitat uygunluğu üzerindeki etkisinin, arazinin ne kadar yoğun yönetildiğinden daha büyük olduğu görüldü. Bununla birlikte tarım arazilerinde düşük yoğunluklu tarım alanları ve çayırların, yüksek yoğunluklu alanlara kıyasla biraz daha uygun habitatlar olma eğiliminde olduğu belirlendi. Orman türlerinde ise arazi kullanım yoğunluğunun etkisi, özellikle yaygın türlerde daha belirgin oldu. Bu türlerin, ormancılık faaliyetlerinin yoğunlaşmasından fayda sağlama eğiliminde olduğu görüldü.

Kentler birçok tür için uygun habitat

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de kentsel alanlarla ilgili oldu.

Kentsel alanlar, birçok tür için en uygun habitat olarak öne çıktı.

Surrey Üniversitesi Çevre ve Sürdürülebilirlik Merkezi Direktörü Profesör Zoe M. Harris, araştırmanın sonuçlarının insanların yaşadığı kentleri zaten paylaşan yaygın türlerin, nadir ve daha özel yaşam alanlarına ihtiyaç duyan türlere kıyasla şehirleri daha uygun bulduğunu gösterdiğini söyledi. Harris, bunun kırsal alanların yapılaşmaya açılmasının yaban hayatı için olumlu olduğu anlamına gelmediğini belirterek, asıl endişe edilmesi gereken türlerin daha nadir ve uzmanlaşmış türler olduğunu ifade etti. Bu türlerin çevrelerindeki peyzajdan çok daha farklı koşullara ihtiyaç duyduğunu aktardı.

Tarım ve ormancılıkta yoğunluk azaltılabilir

Araştırmayı Surrey Üniversitesi'ndeki doktora çalışması kapsamında IIASA'daki görevlendirmesi sırasında yürüten Sophie Tudge, elde edilen sonuçların Avrupa Birliği'nin biyoçeşitliliği koruma çalışmalarına katkı sağlamasını umduklarını söyledi. Tudge, özellikle AB'nin Doğa Restorasyonu Tüzüğü kapsamında tarım ve orman kuşlarının korunmasına yönelik hedeflere katkı sunulabileceğini belirtti.

Araştırmacıya göre, tarım arazileri ve çayırların daha düşük yoğunlukta yönetilmesi veya daha fazla su ve sulak alan habitatının yeniden oluşturulması, özellikle tarım alanlarında yaşayan kuşlara fayda sağlayabilir. Ormancılık faaliyetlerinin yoğunluğunun azaltılması da başta nadir görülen orman uzmanı türleri olmak üzere bazı türlere katkı sağlayabilir. Araştırma, arazi kullanımının yalnızca bir alanın türünü değil, aynı zamanda nasıl yönetildiğini de dikkate almanın Avrupa'daki yaban hayatının korunması açısından önemli olduğunu ortaya koyuyor.